استراتژیست کسب‌وکار و کارشناس پدیده‌های نوظهور اقتصادی

مصاحبه با اکوایران درباره هزینه‌های پنهان قطع اینترنت، آسیب به زنجیره ارزش کسب‌وکارهای دیجیتال و راهکارهای عملی کاهش و جبران خسارت‌های اقتصادی آن.

در شرایطی که سایه جنگ بر تصمیم‌های اقتصادی سنگینی می‌کند، مدیران کسب‌وکار با پرسشی دشوار روبه‌رو هستند: آیا باید برای روشن‌شدن آینده صبر کرد یا فعالیت را ادامه داد؟ تعویق استخدام، توقف سرمایه‌گذاری و عقب‌انداختن توسعه شاید در نگاه اول راهی برای کاهش ریسک باشد، اما بی‌تصمیمی نیز هزینه دارد؛ از ازدست‌رفتن مشتری و فرصت فروش تا فرسایش توان مالی و خروج نیروهای کلیدی. مسئله این نیست که خطرهای احتمالی را نادیده بگیریم یا بدون توجه به شرایط به برنامه‌های گذشته ادامه دهیم؛ مسئله، یافتن راهی برای اداره کسب‌وکار در دل عدم‌قطعیت است. در چنین وضعیتی، مدیران باید به‌جای انتظار برای پیش‌بینی قطعی آینده، سناریوهای مختلف را بررسی کنند، تصمیم‌های برگشت‌پذیر را از تعهدات پرهزینه جدا سازند و برای ادامه فعالیت در شرایط متفاوت آماده باشند.

امنیت کامل وعده‌ای غیرواقعی است؛ پاسخ‌گویی قابل ارزیابی است. بنگاه مسئول باید بتواند نشان دهد برای پیشگیری چه کرده، چگونه حادثه را تشخیص داده و پس از کشف آن چه اقدامی انجام داده است. اگر صرف وقوع حمله، بدون توجه به رفتار بنگاه، به نشانه قطعی قصور تبدیل شود، انگیزه پنهان‌کاری افزایش می‌یابد. تنظیم‌گری مؤثر باید میان شرکتی که هشدارها را نادیده گرفته یا حادثه را پنهان کرده و شرکتی که صادقانه گزارش داده و برای محدودکردن خسارت اقدام کرده، تفاوت بگذارد.

یکی از خطرناک‌ترین سوءتفاهم‌های ما این است که فکر می‌کنیم برای ساختن آینده مشترک، ابتدا باید به روایت مشترکی از گذشته برسیم. قرار نیست چنین اتفاقی بیفتد. آدم‌ها تجربه‌های یکسانی ندارند. آنچه برای یکی خاطره امنیت است، ممکن است برای دیگری خاطره محرومیت باشد. آنچه کسی نشانه پیشرفت می‌داند، ممکن است دیگری با هزینه‌ای که برایش پرداخته به یاد بیاورد. این تفاوت‌ها با یک سخنرانی، یک انتخابات یا حتی یک تغییر سیاسی ناپدید نمی‌شوند. آینده مشترک به معنای حافظه یکسان نیست. به معنای توافق بر این است که هیچ‌کس نباید به دلیل تفاوت حافظه، عقیده یا سبک زندگی، از حق داشتن آینده محروم شود.

فیبر نوری تا خانه‌ها رفته، اما هنوز به بخش بزرگی از زندگی دیجیتال ایرانی‌ها نرسیده است. بیش از ۱۱ میلیون خانوار تحت پوشش‌اند، اما فقط حدود ۲.۱ میلیون خانوار و کسب‌وکار به شبکه متصل شده‌اند. مسئله فقط توسعه کابل نیست؛ قیمت، کیفیت، رقابت و موانع دسترسی تعیین می‌کنند که فیبر به یک خدمت واقعی تبدیل شود یا صرفاً یک پروژه زیرساختی باقی بماند.

رشد اقتصادی ایران در بهار ۱۴۰۵ بار دیگر نشان داد که وابستگی به نفت، فقط مسئله درآمد دولت نیست؛ بلکه می‌تواند به مسئله‌ای برای کل بنگاه‌های اقتصادی تبدیل شود. با افت ۱۰.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی، بخش نفت سهم قابل‌توجهی از کاهش رشد را به خود اختصاص داده، اما مسئله مهم‌تر این است که چرا سایر بخش‌های اقتصاد نتوانسته‌اند بخشی از این شوک را جذب کنند. بنگاه ایرانی برای ادامه فعالیت، فقط به تسهیلات بانکی نیاز ندارد؛ به ثبات مقررات، دسترسی قابل‌پیش‌بینی به ارز و مواد اولیه، امکان صادرات و چشم‌انداز روشن برای سرمایه‌گذاری نیاز دارد. در چنین شرایطی، رشد بدون نفت به معنای حذف نفت از اقتصاد نیست؛ بلکه به معنای کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد در برابر اختلال در درآمدهای نفتی است. اگر قرار باشد هر افت صادرات نفت به کاهش تولید، تعویق سرمایه‌گذاری و از دست رفتن فرصت‌های شغلی منجر شود، مسئله اصلی فقط میزان فروش نفت نیست؛ بلکه توان اقتصاد برای ایستادن روی پای خود است.