استراتژیست کسب‌وکار و کارشناس پدیده‌های نوظهور اقتصادی

این روزها اقتصاد ایران بیش از آنکه از «بحران» آسیب ببیند، از «غیرقابل پیش‌بینی بودن بحران» ضربه می‌خورد؛ وضعیتی که افق تصمیم‌گیری شرکت‌ها را کوتاه کرده و بسیاری از بنگاه‌ها را از توسعه و سرمایه‌گذاری به سمت مدیریت بقا سوق داده است. 

چند سال پیش در یادداشتی درباره «دیرپای‌گرایی» نوشتم که یکی از خطرناک‌ترین روندهای مدیریتی در ایران، کوتاه‌شدن مداوم افق تصمیم‌گیری است. آن زمان این موضوع بیشتر یک نگرانی نظری به نظر می‌رسید؛ اما امروز به نظر می‌رسد به یکی از مهم‌ترین مسائل اقتصاد ایران تبدیل شده است.

حداقل دستمزد ایران از حدود ۱۶۳ دلار در سال ۱۳۸۵ به حدود ۲۷۵ دلار در سال ۱۳۹۰ می‌رسد؛ سپس در کمتر از یک دهه تا محدوده ۸۵ تا ۱۱۰ دلار سقوط می‌کند و نهایتاً در ۱۴۰۴ به حدود ۱۳۳ دلار بازمی‌گردد.این نوسان شدید فقط یک تغییر اقتصادی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از بی‌ثباتی ساختاری اقتصاد ایران است.

تا همین چند سال پیش، وقتی کسی از «آپارتاید دیجیتال» حرف می‌زد، بسیاری آن را اغراق‌آمیز می‌دانستند؛ اصطلاحی احساسی برای توصیف شکاف فناوری میان کشورها یا طبقات اجتماعی. اما ایران امروز، آرام‌آرام در حال تبدیل این استعاره به یک واقعیت عینی است؛

در بحران‌ها، دولت‌ها معمولاً میان دو وسوسه گرفتار می‌شوند: حفظ امنیت و حفظ زندگی عادی. در ایران، اینترنت سال‌هاست که در نقطه برخورد این دو وسوسه ایستاده است.

اگر قرار است درباره آینده اقتصاد ایران، پیامدهای جنگ، دوره بازسازی، اشتغال و نقش بخش خصوصی حرف بزنیم، باید این بخش را جدی‌تر از گذشته ببینیم. کسب‌وکار خانوادگی در ایران فقط یک نوع مالکیت نیست؛ یک سازوکار بقاست.